Czy wiesz ile naprawdę zarabiasz na każdym zleceniu CNC?

Przychody rosną, kalendarz zleceń jest zapełniony, a na koncie miesiąc do miesiąca niewiele zostaje. To jeden z najczęstszych problemów właścicieli firm CNC. Wynika on z braku informacji o rentowności każdej produkcji z osobna. Potrzeba tu realnej marży, opartej na konkretnych kosztach produkcji.

Przychód to nie zysk, a wiele firm CNC tego nie rozróżnia

Większość małych firm produkcyjnych wie, na jaką kwotę wystawia faktury w danym miesiącu. Nieliczne wiedzą, ile na tym zarabiają. A jeszcze mniej potrafi odpowiedzieć na pytanie: które zlecenia są rentowne, a które generują stratę?

Przy zarządzaniu produkcją przez Excel lub kartki odpowiedź na to pytanie jest właściwie nieosiągalna w czasie rzeczywistym. Można oszacować lub uogólnić, ale bez twardych danych trudno podejmować dobre decyzje: co wycenić wyżej, co oddać podwykonawcy, a z którymi klientami nie warto dalej pracować.

Odpowiedzi dostarczają dwie informacje: jednostkowy koszt wytworzenia z rozliczenia zlecenia produkcyjnego i realna marża z rozliczenia zamówienia. To dwa różne poziomy analizy – i oba są niezbędne.

Dwa poziomy rozliczenia: zlecenie produkcyjne i zamówienie

Rozliczenie produkcji odbywa się na dwóch poziomach, a każdy z nich odpowiada na inne pytanie. Warto je dobrze rozróżnić, bo w wielu firmach są mylone lub traktowane jako jedno.

Zlecenie produkcyjne: tu zbieramy koszty

Zlecenie produkcyjne nie jest elementem handlowym. Jego zadaniem jest zebranie wszystkich kosztów poniesionych w trakcie wytworzenia partii detali. Nie ma tu mowy o cenie sprzedaży ani marży, tutaj tylko produkujemy i rozliczamy koszty.

W zleceniu produkcyjnym gromadzone są:

  • Koszty materiałowe – surowce pobrane z magazynu na podstawie dokumentu RW (Rozchód Wewnętrzny)
  • Koszty pracownicze – czas pracy operatorów przypisany do zlecenia
  • Koszty maszynowe – czas pracy maszyn przeliczony na stawkę maszynogodziny
  • Koszty dodatkowe – np. obróbka cieplna, kooperacja, transport między operacjami, opakowanie

Po zakończeniu produkcji wystawiany jest dokument PW (Przychód Wewnętrzny), który określa, ile sztuk faktycznie wyprodukowano. Suma kosztów dzielona jest przez liczbę sztuk i powstaje średni jednostkowy koszt wytworzenia, czyli kwota przypadająca na jedną sztukę detalu.

Poniżej przykład rozliczenia zlecenia produkcyjnego na 10 sztuk detalu:

Rozliczenie zlecenia produkcyjnego — 10 szt.
Koszty zlecenia
Zakup surowców500 PLN
Koszty dodatkowe100 PLN
Pracownicy300 PLN
Maszyny200 PLN
RAZEM1 100 PLN
⏱ Ustawienie maszyn: 2h 00m
⚙️ Produkcja na maszynach: 3h 00m
👷 Pracownicy łącznie: 5h 00m
↓
Koszt jednostkowy
Suma kosztów1 100 PLN
Ilość wyprodukowana10 szt.
Średni jedn. koszt wytworzenia110 PLN / szt.

To wiedza, której nie da się uzyskać z Excela bez ręcznego liczenia po każdym zleceniu. W systemie ERP jest dostępna od razu po zamknięciu zlecenia.

Zamówienie – tu widzisz marżę

Zamówienie to dokument obsługi klienta. Pojawia się tu cena sprzedaży i wystawiane są dokumenty WZ (Wydanie Zewnętrzne). Dokument WZ jest bezpośrednio powiązany z konkretnym zleceniem produkcyjnym, z którego pochodzi dany wyrób – system wie, ile kosztowało wyprodukowanie każdej sztuki, i zestawia to z ceną sprzedaży. Wynik to nie szacunek ani wartość wyliczona z cennika, lecz konkretna liczba wynikająca z faktycznych rozchodów materiałów i rzeczywistych czasów pracy.

Czym jest marża i jak ją czytać?

Marża to udział zysku w cenie sprzedaży, wyrażony procentowo. Mówi, jaka część każdej złotówki przychodu zostaje w firmie po pokryciu wszystkich kosztów.

Prosty przykład: detal sprzedany za 180 PLN, którego łączny koszt wyniósł 120 PLN, daje zysk 60 PLN i marżę 33%. Oznacza to, że z każdych 100 PLN przychodu 33 PLN to zysk, a 67 PLN pokrywa koszty.

Struktura ceny sprzedaży — 1 szt. detalu

180 PLN
Cena
sprzedaży

+ 60 PLN zysku
120 PLN kosztów
Koszty
+ zysk

 
marża
33%

 

Koszty: 120 PLN (67%)

 

Zysk: 60 PLN (33%)

Marża = zysk ÷ cena sprzedaży
60 ÷ 180 = 33%
Z każdych 100 PLN przychodu — 33 PLN zostaje w firmie jako zysk

Warto pamiętać o różnicy między marżą a narzutem – to dwa różne sposoby liczenia zysku. Marża odnosi się do ceny sprzedaży (zysk ÷ cena), natomiast narzut odnosi się do kosztu (zysk ÷ koszt). Przy tych samych liczbach narzut zawsze wychodzi wyżej niż marża – dlatego ważne jest, żeby w firmie konsekwentnie stosować jedno podejście i wiedzieć, z czym ma się do czynienia.

Poniżej przykład rozliczenia zamówienia na te same 10 sztuk:

Rozliczenie zamówienia — sprzedaż 10 szt.
Koszty zamówienia
Koszty towarów z rozliczenia zlecenia
1 100 PLN
Koszty dodatkowe (pakowanie, transport)100 PLN
RAZEM koszty1 200 PLN
↓
Podsumowanie finansowe
Wartość sprzedaży1 800 PLN
Suma kosztów1 200 PLN
Zysk600 PLN
Marża: 33%

Efekt to pełny obraz rentowności: ile wydano, za ile sprzedano, ile zostało. Na tym konkretnym zleceniu, dla tego konkretnego klienta.

Marża należy do zamówienia, nie do zlecenia produkcyjnego

Rozróżnienie to pojawia się jako pytanie u wielu właścicieli i warto je wytłumaczyć wprost.

Zlecenie produkcyjne służy do wytworzenia partii wyrobów. Jeden wyprodukowany detal może trafić do różnych klientów, każdy w innej cenie, z inną ilością, w innym terminie. Może też trafić na magazyn i czekać na zamówienie tygodniami. Albo część partii zostanie sprzedana teraz, a reszta za miesiąc.

Na etapie produkcji cena sprzedaży jeszcze nie istnieje. Dlatego marża nie ma tu sensu. Zlecenie produkcyjne odpowiada na pytanie „ile kosztowało wytworzenie tych detali?”, a zamówienie – „ile na nich zarobiono?”

Firmy, które próbują liczyć marżę bezpośrednio na zleceniu, porównują koszty produkcji z ceną ofertową sprzed tygodnia – a to dwa różne momenty i dwa różne dokumenty. Wynik jest wtedy co najwyżej orientacyjny.

Co daje ta wiedza w praktyce?

Dostęp do realnej marży na każdym zamówieniu ujawnia rzeczy, które wcześniej były niewidoczne:

  • Które detale są naprawdę opłacalne – a nie tylko wydają się dobrą robotą
  • Którzy klienci negocjują cenę poniżej opłacalności – i kiedy warto powiedzieć „nie”
  • Gdzie traci się na przezbrojeniach i krótkich seriach – i jak uwzględnić to w kolejnej wycenie
  • Czy stawki maszynogodziny i roboczogodziny są właściwie ustawione – czy może od dawna zaniżone
  • Jak reagować na wzrost cen materiałów – gdy koszty surowców rosną, od razu widać, które zlecenia tracą marżę

Takie decyzje w firmie produkcyjnej CNC podejmuje się każdego tygodnia. Różnica polega na tym, czy są podejmowane na podstawie danych, czy na podstawie przeczucia. Gdy arkusze i intuicja przestają wystarczać, pojawiają się wyraźne sygnały, że firma CNC potrzebuje systemu ERP, który zastąpi zgadywanie realnymi twardymi danymi.

Sugerowana cena i weryfikacja wycen

Dobrze skonfigurowany system ERP po rozliczeniu zlecenia produkcyjnego podaje też sugerowaną cenę sprzedaży – po ustawieniu zakładanej marży procentowej wylicza, za ile powinien zostać sprzedany detal, żeby ją osiągnąć.

To przydatna funkcja przy wycenie kolejnych zamówień na ten sam detal: widać, ile kosztowała ostatnia produkcja, i łatwo sprawdzić, czy aktualna cena ofertowa ma sens – albo czy w poprzednim zamówieniu była za niska i wymaga korekty.

Jeśli chcesz dobrze rozumieć, z czego składają się koszty trafiające do rozliczenia – warto przeczytać jak policzyć koszt obróbki CNC i jak policzyć koszt materiału dla produkcji CNC. To dwa fundamenty, bez których trudno ocenić, czy rozliczenie zlecenia wychodzi zgodnie z oczekiwaniami.

Podsumowanie

Firmy, które nie rozliczają zleceń produkcyjnych i nie śledzą marży na zamówieniach, zarządzają bez pełnego obrazu finansowego. Zapełniony portfel zleceń nie gwarantuje zysku – część zamówień może być zrealizowana poniżej kosztów, bez wiedzy o tym.

Dobry system zarządzania produkcją CNC powinien dostarczać dwie liczby: jednostkowy koszt wytworzenia po zamknięciu zlecenia produkcyjnego i realną marżę po realizacji zamówienia. Nie szacunki, ale rzeczywiste liczby z rzeczywistych rozchodów i czasów pracy. To właśnie odróżnia firmy, które skalują się świadomie, od tych, które rosną i nie rozumieją, dlaczego zysk nie rośnie razem z nimi.

System, który daje takie możliwości, to Omni ERP.

Często zadawane pytania

Czym różni się zlecenie produkcyjne od zamówienia w systemie ERP?

Zlecenie produkcyjne służy do wytworzenia partii wyrobów i zbiera wszystkie koszty produkcji: materiały, czas pracy operatorów i maszyn oraz koszty dodatkowe. Zamówienie to dokument sprzedażowy – powiązany z konkretnymi wyrobami z produkcji, zawierający cenę sprzedaży i pozwalający wyliczyć realną marżę. To dwa różne poziomy zarządzania, które razem dają pełny obraz rentowności.

Pojedyncze zamówienie to jednak tylko fragment obrazu, bo rentowność firmy CNC widać dopiero po zestawieniu wszystkich zleceń z miesiąca i posortowaniu ich po marży.

Dlaczego marżę liczymy na zamówieniu, a nie na zleceniu produkcyjnym?

Bo zlecenie produkcyjne nie zawiera ceny sprzedaży – produkcja odbywa się zanim wiadomo, komu i za ile wyrób zostanie sprzedany. Marża pojawia się dopiero w momencie sprzedaży, gdy zestawiamy koszt wytworzenia z ceną klienta. Dlatego to zamówienie – a nie zlecenie – jest miejscem, gdzie mierzy się rzeczywistą rentowność.

Jak system ERP wylicza jednostkowy koszt wytworzenia?

System sumuje wszystkie koszty przypisane do zlecenia produkcyjnego (materiały z dokumentu RW, czas pracowników, czas maszyn, koszty dodatkowe) i dzieli je przez ilość sztuk zarejestrowaną w dokumencie PW. Wynik to średni koszt wytworzenia jednej sztuki – podstawa do oceny rentowności i weryfikacji wycen na kolejne zamówienia.

Podobne wpisy