Wycena zlecenia CNC krok po kroku

Firmy CNC najczęściej nie tracą na zleceniach przez nieprawidłową kalkulację cen materiałów, czy stawki maszyn. Tracą dlatego, że wycena zlecenia CNC opiera się na wyczuciu zamiast na danych. Ten artykuł pokazuje jak to zmienić: krok po kroku, na konkretnym przykładzie.

Co składa się na koszt zlecenia CNC?

Zanim przejdziemy do liczenia, warto ustalić co wchodzi w skład kosztu produkcji części. Koszt wykonania to suma czterech składników, do których następnie dodajemy marżę – i w ten sposób otrzymujemy cenę sprzedaży.

Przez cały artykuł będziemy liczyć jeden konkretny przykład: wałek aluminiowy ø40 mm, długość 250 mm, seria 50 sztuk. Poniżej zamieszczony jest przykład pokazujący jak poszczególne składniki sumują się na cenę sprzedaży jednej sztuki wyrobu:

Każdy z tych składników jest policzalny, o ile mamy odpowiednie dane. Poniżej przechodzimy przez każdy krok.

Krok 1: Koszt materiału

W naszym przykładzie potrzebujemy pręta aluminiowego ø40 mm. Żeby uzyskać wałek o długości 250 mm, bierzemy odcinek 260 mm – te dodatkowe 10 mm to naddatek na obróbkę końcówek, bez którego nie uzyskamy wymaganej długości gotowej części.

Do wyliczeń wagi i kosztu surowca przygotowaliśmy kalkulator materiału CNC – wystarczy wybrać kształt profilu, wpisać wymiary i aktualną cenę za kilogram, a kalkulator poda wagę formatki i jej koszt. Dla naszego wałka: pręt okrągły ø40 mm, długość 260 mm, aluminium w cenie 25 zł/kg – masa 0,882 kg, koszt 22,05 zł za sztukę.

Kalkulator obsługuje pręty okrągłe i kwadratowe, płaskowniki, rury, profile zamknięte, kątowniki i inne kształty, dla stali, aluminium, mosiądzu, tworzyw i wielu innych materiałów.

Krok 2: Koszt robocizny i maszyny

To serce wyceny i jednocześnie najtrudniejszy element, bo tutaj niemal zawsze opieramy się na doświadczeniu. Nie ma gotowej tabeli z czasami dla każdego detalu. Każda firma robi to inaczej i to własna baza wiedzy stanowi największą przewagę konkurencyjną.

Na etapie wyceny analizujemy detal i szacujemy, jakie operacje będą potrzebne. Dla każdej z nich liczymy trzy składniki:

Przygotowanie technologii

To czas potrzebny na przygotowanie programu CNC w systemie CAM oraz opracowanie dokumentacji technologicznej. Dla naszej serii wałków szacujemy 2 godziny. Koszt jest liczony tylko raz na zlecenie, a następnie rozkłada się na całą serię 50 sztuk. Łączny koszt: 160 zł, czyli 3,20 zł na sztukę.

Przezbrojenie maszyny

To czas przezbrojenia maszyny do produkcji nowego detalu: wymiana narzędzi, montaż uchwytu, zerowanie, pierwsze uruchomienie próbne. Szacujemy 1,5 godziny dla wszystkich operacji. Podobnie jak w przypadku przygotowania technologii – koszt liczony jest raz na zlecenie, a następnie rozkładany na całą serię. Łączny koszt: 120 zł, czyli 2,40 zł na sztukę.

Tu właśnie tkwi powód, dla którego krótkie serie są drogie – czas przezbrojenia rozkłada się na mniejszą liczbę sztuk, więc koszt jednostkowy rośnie.

Produkcja (czas cyklu)

Czas jednego cyklu obróbki – ile maszyna pracuje przy wytwarzaniu jednej sztuki. Dla naszego wałka sumaryczny czas cyklu wszystkich operacji wynosi 5 minut/szt. To koszt ponoszony dla każdej sztuki z osobna. Wynik: 6,67 zł na sztukę.

Ważna zasada: wszystkie powyższe czasy szacujemy na etapie wyceny w oparciu o doświadczenie i znajomość własnych maszyn. Kluczem jest konsekwentne gromadzenie tej wiedzy i weryfikowanie jej po każdym zleceniu.

Krok 3: Koszty dodatkowe

W naszym przykładzie koszty dodatkowe to narzędzia specjalne i opakowanie – łącznie 150 zł na serię 50 sztuk, czyli 3,00 zł na sztukę. Co jeszcze może trafić do tej kategorii:

• Narzędzia specjalne – frezy profilowe, wiertła specjalne, narzędzia do gwintowania niestandardowego, których koszt nie jest wliczony w stawkę maszynogodziny.
• Opakowanie – przy detalach wymagających specjalnego zabezpieczenia (przekładki, opakowania indywidualne, skrzynie transportowe), szczególnie przy większych seriach.
• Usługi zewnętrzne (kooperacja) – obróbka cieplna, hartowanie, galwanotechnika, anodowanie, cynkowanie, szlifowanie zewnętrzne. Każda operacja u podwykonawcy ma własną cenę i musi być doliczona.
• Transport – jeśli zlecenie obejmuje dostawę do klienta lub odbiór materiału od dostawcy.
• Specjalne wymagania jakościowe – atesty materiałowe, raporty pomiarowe, certyfikaty. Ich przygotowanie wymaga czasu i warto go wycenić osobno.

Koszty dodatkowe często umykają na etapie wyceny. Przy zleceniu z kooperacją (np. anodowanie + opakowanie indywidualne) mogą stanowić 15–30% ceny końcowej.

Pełna kalkulacja – kalkulator i przykład

Kiedy mamy wszystkie dane, czas złożyć to w całość. Przygotowaliśmy kalkulator kosztu produkcji CNC, który liczy koszt jednostkowy automatycznie – wpisujemy stawki, materiał, czasy operacji i wielkość serii, a kalkulator pokazuje pełne rozbicie kosztów i sugerowaną cenę sprzedaży. Poniżej wynik dla naszego wałka:

Tabela i grafika powyżej pokazują te same liczby – widać wyraźnie, że przy marży 20% materiał to aż 47% ceny sprzedaży. Właśnie taki widok daje kalkulator kosztu produkcji CNC – pełne rozbicie z możliwością wydruku do PDF.

Marża – ile doliczać?

W naszym przykładzie przyjęliśmy marżę 20% – przy koszcie wykonania 37,32 zł daje to cenę sprzedaży 46,65 zł i zysk 9,33 zł na sztuce. Przy serii 50 sztuk to 466,50 zł zysku z jednego zlecenia.

Warto pamiętać o różnicy między marżą a narzutem. Marża 20% liczona jest od ceny sprzedaży (koszt ÷ 0,80 = 46,65 zł). Narzut 20% liczony jest od kosztu (koszt × 1,20 = 44,78 zł). To prawie 2 zł różnicy na sztuce – przy serii 50 sztuk to 94 zł, których łatwo nie zauważyć jeśli mylimy te dwa pojęcia. Więcej o marżach i rentowności piszemy w artykule czy wiesz ile naprawdę zarabiasz na zleceniu CNC.

Najważniejszy krok: weryfikacja podczas produkcji

Wycena to plan, a rzeczywistość zweryfikuje, czy plan był dobry. I tutaj popełniane są najpoważniejsze błędy.

Jeśli wyceniamy czas cyklu na 5 minut, a w trakcie produkcji okazuje się, że operacja trwa 8 minut – tracimy 3 minuty na każdej sztuce. Przy serii 50 sztuk to 150 minut przepalonego czasu maszynowego. Przy stawce 80 zł/h to 200 zł straty – ponad połowa planowanego zysku z całego zlecenia znika.

Dlatego kluczowe jest raportowanie produkcji CNC – rejestrowanie rzeczywistego czasu operacji na każdym zleceniu. Dopiero porównanie kalkulacji wstępnej z rzeczywistymi kosztami po zakończeniu zlecenia mówi nam, czy wyceniamy trafnie.

W praktyce wygląda to tak:

• Na etapie wyceny – szacujemy czasy z doświadczenia, liczymy kalkulację planowaną,
• W trakcie przygotowania programu i technologii – sugerujemy się wycenionym sposobem wykonania,
• W trakcie produkcji – operatorzy raportują rzeczywisty czas operacji,
• Po zakończeniu zlecenia – porównujemy plan z wykonaniem i wyciągamy wnioski na przyszłość.

Firmy, które konsekwentnie zbierają te dane, z każdym miesiącem wyceniają coraz dokładniej. Firmy, które tego nie robią, wciąż zgadują.

Podsumowanie

Wycena zlecenia CNC krok po kroku to: koszt materiału + robocizna i maszyny (przygotowanie technologii, przezbrojenie, produkcja) + koszty dodatkowe + marża. Dla wałka aluminiowego ø40 z naszego przykładu wychodzi 46,65 zł przy serii 50 sztuk i marży 20% – każda liczba jest policzalna i weryfikowalna po produkcji.

Do wyliczenia kosztu materiału służy kalkulator materiału CNC.
Do złożenia pełnej kalkulacji z operacjami, stawkami i marżą służy kalkulator kosztu produkcji CNC.
Oba są dostępne bezpłatnie.

Często zadawane pytania

Jak policzyć koszt materiału do wyceny CNC?

Standardowo koszt materiału oblicza się na podstawie wagi formatki pomnożonej przez aktualną cenę w PLN/kg. Ważne: do wymiaru gotowej części trzeba dodać naddatek na obróbkę – w naszym przykładzie do wałka 250 mm bierzemy odcinek 260 mm. Do szybkiego przeliczenia służy kalkulator materiału CNC.
Oczywiście są przypadki, gdzie należy wycenić formatkę dedykowaną do produkcji – wówczas nie korzystamy z przelicznika, tylko z dedykowanej wyceny od dostawcy.

Z czego składa się koszt robocizny i maszyny w wycenie CNC?

Koszt ten składa się z trzech elementów: przygotowania technologii (programowanie CAM + technologia, liczony raz na zlecenie i rozkładany na serię), przezbrojenia maszyny (setup – wymiana narzędzi, zerowanie, też rozłożony na serię) oraz czasu cyklu produkcji (koszt każdej sztuki z osobna). Wszystkie trzy szacuje się na podstawie doświadczenia i weryfikuje po zakończeniu zlecenia.

Czym różni się marża od narzutu w wycenie CNC?

Marża liczona jest od ceny sprzedaży – przy koszcie 37,32 zł i marży 20% cena wynosi 37,32 ÷ 0,80 = 46,65 zł. Narzut liczony jest od kosztu – narzut 20% daje 37,32 × 1,20 = 44,78 zł. To prawie 2 zł różnicy na sztuce. W branży CNC stosuje się najczęściej pojęcie marży.